Klienci polegają na swoim doradcy finansowym, który ma pomóc im w poruszaniu się po złożonych kwestiach i podejmowaniu ważnych decyzji. Od doradcy oczekuje się, że będzie chronił majątek klienta oraz rozsądnie go pomnażał. Klienci ufają, że doradca właściwie oceni ryzyko i przedstawi zalecenia dostosowane do ich skłonności do ryzyka, wytycznych oraz sytuacji.
Czasami inwestycja przynosi gorsze wyniki niż oczekiwano. W innych przypadkach nigdy nie wyjaśniono poważnych zagrożeń lub produkt okazał się nieodpowiedni dla danej sytuacji. Skutki niedbałego doradztwa mogą być znaczące: zmniejszenie oszczędności emerytalnych, problemy z płynnością finansową lub trudne wyrzeczenia związane ze stylem życia, których nie musiałoby się dokonywać, gdyby ryzyko zostało właściwie wyjaśnione.
Kiedy działalność doradcy finansowego stanowi zaniedbanie zawodowe?
Określenie, czy Państwa doradca finansowy dopuścił się zaniedbania, wymaga uwzględnienia kilku kluczowych czynników. Należą do nich: to, czy doradca przyjął na siebie odpowiedzialność za udzielanie Państwu porad (tzw. „obowiązek staranności”), czy udzielone porady nie spełniały standardów, jakich należy oczekiwać od kompetentnego doradcy (tzw. „standard staranności”), oraz czy ten błąd spowodował u Państwa stratę finansową (tzw. „związek przyczynowy”).
Przykłady sytuacji, w których może dojść do nieprawidłowości
W zależności od okoliczności następujące działania mogą stanowić naruszenie obowiązków:
- Rekomendacje niezgodne z Państwa profilem ryzyka
- Brak wyjaśnienia kluczowych cech lub ryzyka związanego z produktem
- Niewłaściwe inwestycje sprzedawane jako „niskiego ryzyka” lub „bezpieczne”
- Wprowadzające w błąd prognozy lub nierealistyczne oczekiwania dotyczące zwrotu z inwestycji
- Nadmierna koncentracja w jednym sektorze, klasie aktywów lub produkcie
- Nieujawnione konflikty interesów
- Niewłaściwe doradztwo w zakresie emerytur, planowania emerytalnego lub opcji wypłat
- Niedokładne lub niekompletne informacje dotyczące wpływu opłat i prowizji na wyniki
- Brak weryfikacji pozycji w przypadku zmiany okoliczności
- Porady, które nie uwzględniały potrzeb w zakresie dochodów, horyzontu czasowego ani wymogów dotyczących płynności
Jeśli rozpoznają Państwo którąkolwiek z tych sytuacji, warto omówić swoją sprawę, aby zrozumieć, w którym momencie doradztwo poszło nie tak i jakie mają Państwo możliwości.
Czy przysługuje mi roszczenie wobec mojego doradcy finansowego?
Często nie jest łatwo stwierdzić, czy przysługuje Państwu roszczenie. Inwestycje mogą przynosić słabe wyniki, a straty mogą wynikać z wielu przyczyn. Poniżej przedstawiamy kilka wskazówek, które pomogą Państwu zrozumieć, w jaki sposób ocenia się potencjalne roszczenie.
Co należy być w stanie wykazać
Obowiązek staranności
Jeżeli zlecił Pan/Pani doradcy ocenę Państwa potrzeb, rekomendację produktów lub zarządzanie Państwa inwestycjami, doradca ten miał wobec Pana/Pani obowiązek dochowania należytej staranności. Zazwyczaj można to udowodnić na podstawie umowy o świadczenie usług, zakresu zlecenia, istnienia pisemnych ocen adekwatności lub bieżącego doradztwa, w ramach którego wyraźnie polegał Pan/Pani na wiedzy fachowej doradcy.
Naruszenie obowiązków
Naruszenie obowiązku ma miejsce, gdy doradca nie działa z zachowaniem poziomu staranności i umiejętności oczekiwanego od rozsądnie kompetentnego doradcy finansowego. Nie chodzi tu o ocenę z perspektywy czasu ani o rozczarowanie. Chodzi o to, czy ostrożny doradca, dysponując tymi samymi informacjami, udzieliłby innych wskazówek, poleciłby inny produkt lub ostrzegłby Państwa przed ryzykiem, z którym ostatecznie się Państwo spotkali. Aby udowodnić naruszenie obowiązku przez specjalistę, wymagana jest opinia biegłego sporządzona przez niezależnego specjalistę z tej samej dziedziny.
Związek przyczynowy
Skupiamy się na tym, czy błąd faktycznie doprowadził do poniesienia przez Państwa straty. Analizujemy, co doradca Państwu powiedział, na czym Państwo się oparli oraz co by się stało, gdyby porada była prawidłowa. Jeśli podjęliby Państwo inną decyzję, zrezygnowali z danego produktu lub wybrali bezpieczniejsze rozwiązanie, strata może być bezpośrednio powiązana z błędem doradcy.
Strata
Strata może przybierać różne formy. Być może poniósł Pan/Pani stratę finansową w wyniku nieodpowiedniej inwestycji. Być może utracił Pan/Pani szansę, z której w innym przypadku skorzystałby Pan/Pani. Być może stoi Pan/Pani obecnie w obliczu kosztów, opłat lub konsekwencji finansowych, na które nigdy nie był Pan/Pani przygotowany. Istotne jest to, że strata ta jest rzeczywista i wymierna oraz że można ją powiązać z udzieloną Panu/Pani poradą.
Terminy na wniesienie roszczenia
Roszczenia z tytułu zaniedbań zawodowych należy zasadniczo wnosić w ciągu sześciu lat od momentu powstania podstawy roszczenia, którą może być moment udzielenia błędnej porady lub moment poniesienia straty finansowej. W sprawach dotyczących doradztwa finansowego ustalenie właściwej daty może być skomplikowane. Strata czasami narasta powoli, a wiele osób odkrywa problem dopiero po upływie wielu lat od udzielenia porady.
Ponieważ terminy te mogą upłynąć wcześniej niż się spodziewają Państwo, ważne jest, aby jak najwcześniej zasięgnąć porady.
Skargi a roszczenia prawne
W przypadku gdy nie można udowodnić poniesionej straty lub gdy koszty postępowania sądowego nie uzasadniają wniesienia roszczenia sądowego, bardziej właściwe może być złożenie skargi wewnętrznej lub skargi do organu nadzorczego.
Najczęściej zadawane pytania
Co zrobić, jeśli mój doradca finansowy twierdzi, że inwestycja była „po prostu pechowa”?
Może Pan/Pani usłyszeć to stwierdzenie, gdy doradca próbuje zdystansować się od wyniku. Straty zdarzają się często w inwestowaniu. Nie stanowi to jednak usprawiedliwienia dla niewłaściwych rekomendacji ani zaniechania wyjaśnienia kluczowych rodzajów ryzyka. Jeśli inwestycja była nieodpowiednia od samego początku, może to być raczej zaniedbanie niż pech.
Skąd mam wiedzieć, czy faktycznie wyjaśniono mi, jakie ryzyko podjąłem?
Właściwa rozmowa na temat ryzyka powinna zapewnić Państwu jasne zrozumienie tego, co może pójść nie tak, jak poważne mogą być negatywne skutki oraz jaki poziom ryzyka Państwo podejmują. Istotne porady powinny zazwyczaj zostać utrwalone na piśmie. Adwokat powinien przeanalizować dokumenty dotyczące odpowiedniości, wiadomości e-mail oraz notatki ze spotkań, aby sprawdzić, czy doradca właściwie wyjaśnił Państwu związane z tym ryzyko.
Co w sytuacji, gdy doradca przekonał mnie, że dany produkt jest „bezpieczny” lub „gwarantowany”?
Niektóre produkty są nieprawidłowo opisywane w sposób budzący zaufanie, mimo że ich struktura wiąże się z rzeczywistym ryzykiem. Jeśli doradca posługiwał się uspokajającym językiem, nie wyjaśniając rzeczywistego mechanizmu działania produktu, lub jeśli produkt opierał się na warunkach, o których nigdy Państwu nie poinformowano, może to wskazywać na niedbałe doradztwo.
Czy nadal mogę wnieść roszczenie, jeśli podpisałem formularze potwierdzające, że zrozumiałem związane z tym ryzyko?
Podpisanie dokumentów nie wyklucza możliwości wniesienia wszelkich roszczeń. Wiele formularzy jest długich, skomplikowanych i sporządzonych w taki sposób, aby chronić interesy instytucji, a nie klienta. Ważne jest, aby rozważyć adekwatność produktu oraz całość udzielonych porad, w tym treść rozmów prowadzonych podczas spotkań oraz korespondencji.
Co się stanie, jeśli dokonałem kilku inwestycji, a tylko jedna z nich okazała się nieudana?
Nadal mogą Państwo wnieść roszczenie dotyczące pojedynczego, nieodpowiedniego produktu. Doradcy czasami powołują się na fakt, że inne inwestycje przyniosły dobre wyniki, jednak nie zwalnia to ich z odpowiedzialności za niedbałe doradztwo w sprawie tej jednej inwestycji, która zakończyła się niepowodzeniem. Konieczna jest dokładna analiza oceny ryzyka oraz analizy adekwatności dla tej konkretnej rekomendacji, aby ustalić, czy w ogóle powinna była zostać wydana.
Czy nadal warto dochodzić roszczenia, jeśli doradca opuścił firmę lub wyjechał za granicę?
Tak. Roszczenia są zazwyczaj kierowane przeciwko firmie (w praktyce to ubezpieczyciel doradcy zajmuje się obroną przed roszczeniem), a nie wyłącznie przeciwko konkretnej osobie. Nawet jeśli doradca zmienił już miejsce pracy, dokumenty, oceny adekwatności oraz dokumentacja firmy nadal mają znaczenie.
Co w sytuacji, gdy doradca zajmował się zarówno moimi finansami osobistymi, jak i inwestycjami biznesowymi?
Jest to częsta sytuacja, która może sprawić, że doradztwo stanie się bardziej złożone. Analizujemy każdy obszar z osobna, aby mogli Państwo sprawdzić, czy problemy pojawiły się w Państwa portfelu inwestycyjnym, w decyzjach biznesowych, czy też w obu tych obszarach. Często wyłaniają się pewne wzorce — na przykład sytuacje, w których ten sam produkt był rekomendowany w okolicznościach, w których nie odpowiadał żadnemu z zestawów potrzeb.
Czy mogę wnieść roszczenie, nawet jeśli nie poniosłem natychmiastowej straty finansowej?
Tak. Straty wynikające z doradztwa finansowego nie zawsze są widoczne od razu. Niektóre produkty niosą ze sobą długoterminowe problemy, takie jak ograniczona płynność, narażenie na wysokie opłaty, nieodpowiedni poziom ryzyka lub utracone możliwości, które ujawniają się dopiero po latach. Jeśli produkt od samego początku był dla Państwa nieodpowiedni, opóźnienie w wykryciu problemu nie podważa zasadności roszczenia.
Czy mogą Państwo pomóc mi ustalić, czy doradca powinien był częściej weryfikować moje inwestycje?
Jeśli korzystał Pan/Pani z bieżącego doradztwa, doradca mógł mieć obowiązek dokonywania przeglądu Pańskiej sytuacji w rozsądnych odstępach czasu, zwłaszcza w przypadku zmiany okoliczności. Ważne jest, aby sprawdzić, czy obiecano przeprowadzenie takich przeglądów, czy miały one miejsce oraz czy zostały przeprowadzone z należytą starannością. Sam brak przeglądu może stanowić zaniedbanie, jeśli oznaczało to, że zbyt długo pozostawał Pan/Pani w nieodpowiedniej sytuacji.
Co zrobić, jeśli przez lata ufałem doradcy i dopiero teraz zdałem sobie sprawę, że coś było nie tak?
Długotrwałe relacje często budują poczucie zaufania, które utrudnia kwestionowanie porad udzielonych w przeszłości. Niektórzy klienci zwracają się do nas po latach zaufania, by dopiero wtedy odkryć, że ważne decyzje zostały podjęte w oparciu o niekompletne lub nieodpowiednie rekomendacje. Warto pamiętać, że w sprawach dotyczących roszczeń wobec doradców finansowych obronę zazwyczaj zapewnia ubezpieczyciel doradcy, a nie sam doradca.
Czy do wniesienia roszczenia konieczna jest niezależna ekspertyza?
Zasadniczo tak. To, czy doradztwo nie spełniło standardów staranności i kompetencji oczekiwanych od rozsądnie kompetentnego doradcy finansowego, jest kwestią, którą należy rozpatrywać z punktu widzenia niezależnego eksperta o podobnych kwalifikacjach. Adwokat zazwyczaj zleca niezależnemu ekspertowi sporządzenie opinii.
Skontaktuj się z nami
Jeśli uważają Państwo, że ponieśli Państwo straty w wyniku zaniedbania doradcy finansowego, prosimy o kontakt. Możemy przeanalizować umowę o świadczenie usług oraz przedstawić Państwu dostępne opcje. Niektóre sprawy prowadzimy na zasadzie wynagrodzenia uzależnionego od wyniku sprawy.
Można się z nami skontaktować pod adresem gms@goodmurraysmith.ie
Zastrzeżenie: Niniejszy przewodnik zawiera ogólny przegląd zagadnień związanych z roszczeniami wobec doradców finansowych. Nie jest on wyczerpujący i nie powinien zastępować profesjonalnej porady prawnej. W konkretnych okolicznościach należy zawsze zasięgnąć profesjonalnej porady prawnej.
